In het zicht van de havens

Water neemt een unieke plek in binnen de duurzaamheidsuitdagingen. Het is bij uitstek een lokale hulpbron voor heel wat maatschappelijke en economische activiteiten. Dat is zeker zo voor de Vlaamse Havens, waar diverse  claims op water (zoals transport, drinkwater en proceswater) op een relatief kleine oppervlakte bij elkaar komen.

Er zit dus veel potentieel in het ontwikkelen van een gemeenschappelijk inzicht in de watergebonden uitdagingen voor de havens, met het oog op een versterkt gedeeld leerproces en perspectief op het opzetten van synergetische activiteiten.

De Blauwe Cluster bracht op 19 juni 2020 de havens samen voor een eerste  “ervaringsuitwisseling” rond het thema water met focus op het marien milieu en maritieme activiteiten. De Blauwe Cluster deed daarbij beroep op 2 transitie- en waterexperten vanuit VITO & Vlakwa.

Doelstelling

De havens kunnen prioritaire uitdagingen naar voren schuiven in relatie tot hun rol, ambitie en potentieel tot samenwerking (dit gebeurde aan de hand van materialiteitsmatrices). De doelstelling van De Blauwe Cluster is dan om deze te vertalen naar één of meerdere innovatieprojecten die inpasbaar zijn in de roadmaps van de cluster.

In een vervolgtraject op deze taskforce kunnen deze projecten nader gedefinieerd worden. De Blauwe Cluster kan dan faciliteren om leden-bedrijven van De Blauwe Cluster (als problem owner of solution provider), kennisinstellingen en stakeholders samen te brengen rond deze specifieke uitdaging(en) en mogelijke financieringskanalen te verkennen.

Prioritaire thema's

In een eerste materialiteitsmatrix werden onderwerpen gerangschikt volgens belangrijkheid voor de havens en hun belanghebbenden (bedrijven, klanten, …)

Onderstaande thema's behaalden een hoge score bij bepaalde havens alsook bij de belanghebbenden:

  • Waterbeschikbaarheid voor bedrijven en gerelateerde onderwerpen rond waterhergebruik en circulaire economie;
  • Hemelwater en infiltratie als mogelijke oplossing voor watertekorten;
  • Operationeel kwantitatief waterbeheer (zoals het waterpeil in kanalen, verminderde bovenafvoer en hoogwaterveiligheid);
  • Waterkwaliteit in de dokken alsook de daarmee verbonden thema’s algenbloei & plastic afval;
  • Verzilting (combinatie van kwaliteit en kwantiteit)

Onderstaande thema's behaalden een hoge score bij bepaalde havens maar niet bij de belanghebbenden:

  • De nood aan extra baggerwerken en de impact ervan op de ecologie van De Schelde;
  • Verminderde bovenafvoer.

In een tweede matrix werd ingezoemd op de rollen die de havens (formeel vs informeel) vervullen ten opzichte van de impact die ze op dit thema uitoefenen. Daaruit blijkt een sterke en formele rol van de havens bij thema’s als waterbeheerder van de haveninfrastructuur. Waterkwaliteit scoort medium. Daaraan gekoppeld scoort verzilting hoog bij een aantal havens. Havens zien zichzelf ook als community builder, maar dit krijgt een lage formele rol.

Oorzaak en gevolg

Daarnaast kregen de havens een introductie in systeemdenken en systeemanalyse.  Hierbij gaan we op zoek naar de oorzaken van de oorzaken, om zo tot een duidelijke en gedeelde probleemdefinitie te komen.Vervolgens verleggen we de focus op de belangrijkste oorzaak-gevolgrelaties en stellen we de vraag wat er zou gebeuren als we deze relatie omdraaien.

De volgende stap is dan na te denken hoe effectief dit verband kan worden omgedraaid, een proces waarbij out-of-the-box denken en co-creatie belangrijk zijn. En tenslotte is het onontbeerlijk om de juiste hefbomen te vinden om de impact van deze oplossingen te vergroten via nieuwe allianties, financiële en wetgevende kaders.

Volgende stappen

Een rondvraag bij de verschillende havens na de sessie geeft alvast aan dat vanuit de bedrijfsgedreven innovatiefocus van De Blauwe Cluster er opportuniteiten liggen in samenwerking rond enerzijds waterbeschikbaarheid voor bedrijven in havens (inclusief waterhergebruik en circulaire economie), en anderzijds rond waterbeheer en verzilting.

Wil je meewerken aan een werkgroep rond deze topics? Laat het ons weten!