Naar een blauwe revolutie in onze voedselketen

We beseffen het als we in de file staan, op het strand lopen of aanschuiven aan de toog: we zijn met steeds meer. Alle praktische ergernissen nog aan toe, het grootste gevaar schuilt in een bedreiging van onze voedselvoorziening op lange termijn. Nu worden we nog verwend met kwalitatieve, veilige en lekkere voeding, maar de druk op de landbouwgrond in Europa wordt steeds groter.

Europese beleidsmakers zijn zich bewust van deze situatie. Binnen het kader van de Green Deal en meer bepaald de 'Farm to Fork Strategy' streeft de Europese Commissie dan ook naar meer duurzame systemen om voedsel te produceren. Hiervoor loert men onder andere naar aquatische en mariene grondstoffen.

Via zeeën en oceanen kunnen we namelijk significant meer voedsel produceren - we spreken dan over meer dan 100 miljoen ton. Essentieel daarbij is dat we sterk inzetten op het oogsten van organismen die onderaan de voedselketen staan, zoals zeewieren en mosselen.

Het oogsten zal dan wel op een duurzame manier met voldoende respect voor het mariene ecosysteem moeten gebeuren. “We mogen niet dezelfde fouten maken als op land”, is een vaak gebruikte slogan als het over aquacultuur gaat. Inderdaad, we móeten het beter doen en zijn ‘goe bezig’.

Groeisector in Europa
Het kweken van mariene organismen (op land of op zee) via aquacultuur biedt zich aan als een meer duurzaam alternatief voor het vangen van wilde vis, schelpdieren en schaaldieren. De ambitie daarbij is om via nieuwe technologie de impact op de zeebodem en op het zeeleven te beperken of op zijn minst goed te kunnen monitoren.

Op heden is aquacultuur in Vlaanderen goed voor een jaarlijkse productie van minder dan 250 ton en gebeurt volledig op land. Er wordt van uitgegaan dat de sector tegen 2030 een sterke groei (tot 77%) zal kennen. We mogen deze blauwe golf niet missen, want de groeiende vraag naar aquacultuurproducten in Europa brengt heel wat zakelijke opportuniteiten met zich mee. 

Niet alleen nieuwe productietechnieken moeten ontwikkeld worden, maar ook technologieën en diensten voor monitoring, ziektebeheersing, broedmateriaal, digitalisering, materiaalkeuze, transport, energievoorziening, etc. Het BlueInvest-platform ondersteunt daarbij start-ups en scale-ups in deze groeiende sector.

De Blauwe Cluster groeit mee
De innovatiestrategie van De Blauwe Cluster in het domein “Duurzame zeevoeding & mariene biotechnologie” sluit nauw aan bij de visie van Europa. Op korte termijn zetten we in op pilootprojecten voor offshore aquacultuur die de voedselmarkt bedienen. Op lange termijn willen we ook de mogelijkheden van aquacultuur voor de productie van hoogwaardige grondstoffen voor o.a. farma, cosmetica of neutraceuticals ontsluiten.

Daarnaast erkent de Blauwe Cluster ook het potentieel van aquacultuur(technologie) in het leveren van ecosysteemdiensten zoals natuurlijke riffen, golfdemping, biodiversiteit, recuperatie van nutriënten en CO2-opslag. Lloyd’s Register Foundation beschrijft in hun ‘Seaweed manifesto’ zeewierkweek expliciet als mogelijke oplossing om de gezondheid van mariene ecosystemen te ondersteunen. 

Allianties voor aquacultuur
Volgend jaar (en in de toekomst) verwachten we dat er via Europese programma’s (EFMZV, ERA-NET Marine Biotech, BlueBio, Horizon Europe, Green Deal, …) heel wat financiële middelen zullen worden vrijgemaakt voor onderzoeks- en pilootprojecten in aquacultuur (en de waardenketen). De Blauwe Cluster houdt hier de vinger aan de pols via een partnership met VLEVA. 

Door ons zitje in de ‘strategische stuurgroep aquacultuur’ kunnen we onze mening uiten over de herziening van het Belgisch Nationaal Strategisch Plan Aquacultuur 2021–2030 en de strategische richtlijnen van de Europese Commissie, waarin gemeenschappelijke streefdoelen en prioriteiten voor de ontwikkeling van de Europese aquacultuursector opgenomen zijn.

Daarnaast participeert de Blauwe Cluster ook in de stuurgroep voor de uitwerking van een Vlaams beleidsplan voor de bio-economie, waarin mariene biomassa en aquacultuur een rol te spelen hebben. In deze wisselwerking tussen vraag naar en aanbod van mariene grondstoffen werken we actief samen met Catalisti en Flanders’ FOOD aan interclusterprojecten.

Omdat we beseffen dat het Belgisch deel van de Noordzee zijn beperkingen heeft - enkel de kweek van extractieve soorten is toegelaten in de windparken of commerciële zones - willen we ook inzetten op de internationale vermarkting van Vlaamse technologie en kennis in aquacultuur en hiervoor Europese financiering aansnijden.