Het mariene milieu biedt een grote diversiteit aan biologische bronnen die mogelijks bioactieve verbindingen bevatten. Het PROBIO-project wil het ondergewaardeerde potentieel van  organismen in de Noordzee ontrafelen door hun bioactieve verbindingen te screenen en commerciële toepassingen te identificeren.

In november 2019 werd op de InnovOcean-site de officiële start gegeven van het cSBO-project PROspection for BIOactive compounds in the North Sea (PROBIO). Dit gebeurde in de aanwezigheid van de verschillende partners (VIB, UGent, KU Leuven, De Blauwe Cluster en VLIZ) en de Strategic Advisory Board (SAB). Tijdens deze meeting werden de eerste stappen voor een wetenschappelijk onderbouwde selectie van organismen uitgestippeld en de diverse fasen binnen het project besproken.  

Binnen het PROBIO-project identificeert het VLIZ een selectie van 50 soorten voor bemonstering in het Belgisch deel van de Noordzee (BNZ) die potentieel interessant kunnen zijn voor verdere bioactieve screening. Daarnaast faciliteert het VLIZ ook de staalnamecampagnes aan boord van de RV Simon Stevin.

De leden van het PROBIO-consortium tijdens de kick-offmeeting op 7 november 2019

 

De stalen worden nadien geanalyseerd door de Metabolomics Core van het VIB via LC (liquid chromatografie) en GC (gas chromatografie) in combinatie met HRMS (hoge resolutie massa spectrometrie). Op die manier kan men voor elk organisme een “fingerprint” van de primaire en secondaire metabolieten opmaken en meer inzicht krijgen in de chemische samenstelling van elk staal.

Via preparatieve chromatografie kunnen dan voor ieder staal veschillende fracties van metabolieten verkregen worden, die vervolgens getest zullen worden op hun bioactieve werking in de daarop volgende bioactive screeningstesten.

Aan de KU Leuven zal aan de hand van pharmaceutische targets gezocht worden naar bioactieve moleculen met een fysiologische werking die commercieel interessant zijn. Daarbij denkt men niet alleen aan toepassingen binnen de medische sector, maar ook binnen de landbouw (bv. insecticiden of voedingssupplementen).

Deze fracties worden ook getest op hun anti-microbiële werking tegen twee Gram-negatieve bacteriën, een Gram-positieve bacterie en een schimmel. Deze selectie is gebaseerd op de prioritaire organismen die door de World Health Organisation naar voor geschoven worden voor de ontwikkeling van nieuwe antibiotica.

Op basis van wetenschappelijke literatuur werden tijdens de eerste maanden van het project 147 mariene soorten geïdentificeerd die voorkomen in het Belgisch Deel van de Noordzee en potentieel interessant zijn voor verdere bioprospectie. Uit deze longlist zullen, in samenspraak met de SAB, 50 soorten geselecteerd worden (shortlist) voor een gerichte bemonstering en screening.

Bij deze selectie ligt een sterke focus op de industriële behoeften van Vlaamse bedrijven om hun marktontwikkelingen te bevorderen (bv. bioraffinage, aquacultuur, biotechnologie). Gezien de onvoorspelbaarheid van onze Noordzee en de resultaten van de staalnames, wordt de verdere uitwerking van de shortlist voorzien voor na de eerste complete staalnamecampagne (juni 2020).

 

Net als vele andere onderzoeks- en innovatieprojecten loopt ook het PROBIO-project vertraging op omwille van de COVID-19-pandemie. Zo kon de staalnamecampagne van maart 2020 aan boord van de RV Simon Stevin slechts voor de helft uitgevoerd worden.

Dit betekent dat niet alle beoogde soorten werden verzameld tijdens het eerste seizoen. Desalniettemin bieden de eerste stalen alle partners de mogelijkheid hun protocol waar nodig aan te scherpen en eventuele bottlenecks te identificeren.

In maart werd gebruik gemaakt van diverse staalnameapparatuur voor biologische bemonstering (van Veen-grijper, hyperbenthische slede, planktonnetten, etc.) die ter beschikking wordt gesteld door het VLIZ. Daarnaast werden met behulp van het wetenschappelijk duikteam meerdere schraapstalen verzameld van het Fish Acoustic Receiver Network van het Belgische LifeWatch-project.

Over vijf dagtochten werden uiteindelijk 153 stalen verzameld van 52 verschillende soorten op 17 nearshore locaties binnen het Belgisch deel van de Noordzee.

 

In de eerstvolgende campagnemaand (juni) worden opnieuw tochten met verschillende apparatuur (boomkor, van Veen, planktonnetten, etc.) ingepland. De bemonsteringslocaties worden uitgebreid naar near- en offshore-wateren, en het wetenschappelijk duikteam zal ingezet worden om sessiele organismen op scheepswrakken te bemonsteren.

Dit zal ons toelaten een brede waaier aan mariene soorten te verzamelen, een taxonomische diversiteit te garanderen en de ruimtelijke variatie te kunnen inschatten.

Deze aanpak, in combinatie met de beoordeling van relevante wetenschappelijke literatuur, zorgt ervoor dat de uiteindelijke shortlist van 50 soorten op een sterk onderbouwde manier kan samengesteld worden, wat de slaagkans in de verdere stadia van het PROBIO-project verhoogt.

Ook lid worden?

De Blauwe Cluster werd erkend door de Vlaamse overheid als zesde Vlaamse speerpuntcluster. Om optimaal van de unieke diensten van de cluster gebruik te maken en voor de verdere uitbouw van uw netwerk is lid worden een troef.