De belangrijkste conclusies van European Maritime Days 2026

De European Maritime Days vormt de jaarlijkse afspraak voor Europa’s maritieme gemeenschap: om te netwerken, om te discussiëren en om gezamenlijke acties voor een duurzame blauwe economie uit te stippelen. Als Belgisch innovatienetwerk is de aanwezigheid van de Blauwe Cluster onontbeerlijk. We zetten ons in voor maritieme beleidsinitiatieven om ervoor te zorgen dat maritieme innovatie, multifunctioneel gebruik van de maritieme ruimte en op de natuur gebaseerde oplossingen een integraal onderdeel vormen van toekomstige maritieme beleidskaders. De Blauwe Cluster sluit ook aan bij Europese onderzoeksprogramma’s die gericht zijn op het herstel van de gezondheid van de oceanen en het bevorderen van een koolstofneutrale, circulaire blauwe economie. Het vertegenwoordigde tijdens de conferentie vijf mariene projecten binnen EMFAF en de Mission Oceans and water: Northern European Sea Basin project, EU4Ocean, CO-WATERS, BlueActionBanos en EIT KIC Water. De Blauwe Cluster leverde tevens input voor zowel de Ocean Pact als Act.

De organisatie van de European Maritime Days is in handen van de Europese Commissie. Europees Commissaris voor Visserij en Oceanen, Costas Kadis, mocht dan ook de openingsspeech geven. Hij identificeerde de sleutelprioriteiten voor de toekomst van Europa haar oceanen. Verschillende instrumenten zullen gelanceerd worden om tot een sterker, beter gecoördineerd beleid te komen. hij verwees daarmee naar de EU Ocean Dashboard die de vooruitgang van de 92 beleidsinitiatieven van de European Ocean Pact zal monitoren. De Ocean Act die later dit jaar nog zal volgen, moet dit beleidskader omzetten in concrete acties met duidelijke tijdlijnen en verantwoordingsmechanismen. Ze moet Europa in staat stellen om haar zeeën nauwkeuriger, duurzamer en efficiënter te beheren, waarbij het belang van regionale samenwerking niet genoeg onderstreept kan worden.

Daarbij staat ook een betere financiering op de agenda. Vorig jaar stelde de Europese commissie haar voorstel voor het nieuwe Multiannual Financial Framework (MFF) voor. De onderhandelingen met de lidstaten en het Europese parlement zijn nu volop aan de gang. Met de sterke focus op defensie en veiligheid, competitiviteit en innovatie, energieonafhankelijkheid, klimaat en biodiversiteit en migratie en grenscontrole krijgen ook de zeeën een prominentere rol toebedeeld. Dit moet leiden tot concrete ondersteuningsmechanismen voor de maritieme sectoren vanaf 2028. “Europa heeft de oceaan in het hart van haar beleid geplaatst. We moeten er nu op toezien dat die politieke prioriteit vertaald wordt in adequate financiële toezeggingen en concrete maatregelen”, vatte Charlina Vitcheva, Directeur-Generaal van DG Mare, het samen. Lidstaten zouden binnen het MFF meer autonomie krijgen om nationale en regionale samenwerkingen op te zetten op basis van lokale prioriteiten.

Europa heeft immers veel te winnen bij een duurzame blauwe economie. Door wetenschappelijke excellentie en innovatief ondernemerschap te transformeren in industriële capaciteit kunnen we een leidende rol opnemen. We beschikken hier reeds over sterke onderzoekscapaciteiten, innovatieve start-ups en politieke ondersteuning, maar we worstelen om ze op te schalen naar wereldwijde competitieve industrieën. En dat gaat het niet om het proberen voorspellen van toekomstige technologietrends, maar om het vertalen van bestaande technologie zoals artificiële intelligentie, automatisering en kwantumtechnologie in praktische, vermarktbare producen. Er was ook speciale aandacht voor het groeiende belang van de bescherming van kritieke maritieme infrastructuur, zoals havens, onderwaterkabels, interconnectors en offshore installaties. Havens werpen zich trouwens meer en meer op als geïntegreerde industriële en energie-ecosystemen. Tegelijk werd ook gewaarschuwd voor de overregulering van de scheepvaart. Hoewel iedereen het eens is over de nood aan decarbonisatie en de transitie naar schonere brandstoffen, gaven rederijen aan dat de huidige groene alternatieven te duur en onvoldoende beschikbaar zijn voor toepassing op grote schaal.

Meer samenwerking wordt daarbij cruciaal. De deelnemers benadrukten dat economische ontwikkeling in kust- en eilandgebieden in evenwicht moet zijn met milieubescherming en sociale cohesie, waarbij een holistische aanpak moet worden gevolgd die bestuur, inclusiviteit en veerkracht op de lange termijn met elkaar verweeft. Succesverhalen zoals het herstel van het bestand blauwvintonijn bewijzen wat de waarde kan zijn van zo een gecombineerde aanpak van wetenschap, regelgeving en een gecoördineerde handhaving. De toekomstige veerkracht en competitiviteit van een maritiem Europa hangen af van een diepere samenwerking een geïntegreerd beleid, technologische vooruitgang en collectieve acties over alle maritieme sectoren heen.

Een voorbeeld van zo een samenwerkingsinitiatief wordt binnenkort gelanceerd. OceanEye zal zich focussen op het verbeteren van het beleid en maritieme kennis door het integreren van oceaanobservaties, maritieme data en digitale applicaties in een meer gecoördineerd en efficiënt systeem. OceanEye is ook bedoeld om een bijdrage te leveren aan het wereldwijde oceaanobservatiesysteem, vanuit het besef dat de uitdagingen op het gebied van de oceanen inherent mondiaal zijn. De Europese Commissie is van plan om in samenwerking met de Intergouvernementele Oceanografische Commissie van de UNESCO een internationale alliantie op te richten, waarin EU-lidstaten, internationale partners, actoren uit de particuliere sector en filantropische instellingen worden samengebracht. Het initiatief heeft ook tot doel de betrokkenheid van het publiek te versterken door wetenschap te verbinden met kunst, onderwijs en cultuur, teneinde een groter bewustzijn van en verantwoordelijkheid voor de oceanen onder burgers te bevorderen.