Eerste Flagshipproject voor defensie-innovatie

Onderzeese data- en energiekabels, pijpleidingen en offshore energie-infrastructuur worden, door de toename in geopolitieke spanningen, steeds nadrukkelijker geviseerd. Er bestaat echter nog maar weinig technologie om activiteiten op kritieke plekken onder het wateroppervlak continu te monitoren. ORCAS, Offshore Resilient Cables and Asset Shielding, wil daar verandering in brengen en nieuwe kennis en technologie ontwikkelen voor de bescherming van kritieke onderwaterinfrastructuur. 

Het project onderzoekt hoe verschillende sensortechnologieën – waaronder hydrofoons, Distributed Acoustic Sensing (DAS) op glasvezelkabels, multibeam- en side-scan sonars en autonome vaartuigen – gecombineerd kunnen worden tot een geïntegreerd systeem voor onderwater situational awareness. Door middel van artificiële intelligentie, geavanceerde datafusie en change-detectiontechnieken worden afwijkingen en potentiële dreigingen rond kritieke offshore-assets sneller gedetecteerd, geclassificeerd en opgevolgd.

Een belangrijk onderdeel van ORCAS is de inzet van onbemande oppervlaktevaartuigen (USV's) die, op basis van gedetecteerde anomalieën, autonoom inspecties kunnen uitvoeren. Daarnaast onderzoekt het project hoe onderwaterdetectie kan worden geïntegreerd in bestaande maritieme command-and-controlomgevingen, zoals het Maritiem Informatie Kruispunt (MIK), zodat operatoren sneller en beter geïnformeerde beslissingen kunnen nemen.

Met zijn combinatie van onderwaterakoestiek, artificiële intelligentie, autonome systemen en operationele integratie draagt ORCAS bij aan een verhoogde weerbaarheid van kritieke maritieme infrastructuur en versterkt het de technologische basis voor toekomstige defensie- en veiligheidsoplossingen in de Noordzee. Het project met een looptijd van 36 maanden gaat van start op 1 september. Partners zijn: GEOxyz (coördinator), e-BO Enterprises, Fluves, Kapernikov, Koninklijke Militaire School (RMA), Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) en Universiteit Antwerpen (IDLab).

Vlaanderen zet in op defensie- en veiligheidsinnovatie. Via de Vlaamse Innovatie- en Industriestrategie voor Veiligheid en Defensie (VISD) groeit het jaarlijkse budget van 15 miljoen euro in 2026 tot bijna 50 miljoen euro per jaar tegen 2029. Naast innovatiesubsidies via VLAIO O&O defensie, extra middelen voor defensie gerelateerd basisonderzoek (FWO SBO) en het Vlaams Defensiefonds, investeert VISD in grootschalige flagshipprojecten die Vlaamse defensie-innovatie internationaal zichtbaar maken. Het budget stijgt van 5 miljoen euro in 2026 naar 16,5 miljoen euro per jaar tegen 2029. Voor bedrijven betekent dit toegang tot sterke samenwerkingen en een betere positie richting Europese en NAVO-programma’s.