Strategische autonomie centraal tijdens Groot Vlaams Europadebat

Op 13 oktober vond in het Vlaams Parlement de vijfde editie van het Groot Vlaams Europadebat plaats, een initiatief van VLEVA en het Vlaams Parlement. Onder de noemer 'Strategische autonomie als geopolitieke noodzaak' gingen vertegenwoordigers van bedrijfsleven, kennisinstellingen, sectororganisaties en beleidsmakers in gesprek over de vraag hoe Europa zijn economische, technologische en geopolitieke positie kan versterken.

Tijdens het debat kwamen uiteenlopende thema's aan bod, gaande van geneesmiddelenzekerheid en halfgeleidertechnologie tot energievoorziening, industriële capaciteit en de toekomst van de blauwe economie. Een rode draad doorheen de verschillende tussenkomsten was de nood aan een sterker en samenhangender Europees beleid dat durft scherpe keuzes maken en investeert in infrastructuur die innovatie ondersteunt en de stap naar opschaling vergemakkelijkt.

Namens De Blauwe Cluster bracht COO Ann Overmeire het perspectief van de blauwe economie in het debat. Daarbij stond de vraag centraal hoe Europa klimaatambities, industriële ontwikkeling en strategische autonomie beter met elkaar kan verzoenen.

Ann wees daarbij op het economische en maatschappelijke belang van de blauwe economie. Via havens, energieproductie, voedselvoorziening en maritiem transport speelt de zee een essentiële rol voor Europa. Vlaanderen bouwde de afgelopen jaren bovendien een sterke positie uit in offshore windenergie, met een uitgebreide waardeketen van bedrijven die vandaag wereldwijd actief zijn. Daarnaast ontstond een breed innovatielandschap rond onder meer offshore zonne-energie, natuurgebaseerde kustbescherming, blauwe biotechnologie en aquacultuur.

Tegelijk neemt de druk op de Noordzee toe door klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en de toenemende vraag naar ruimte op zee. Volgens De Blauwe Cluster vraagt dit om een geïntegreerde aanpak waarbij energie, natuur, veiligheid en economische activiteiten niet langer afzonderlijk worden bekeken.

Tijdens het debat wees De Blauwe Cluster ook op het belang van de toekomstige European Ocean Act. Die moet het Europese oceaanbeleid verder vertalen naar specifieke wetgeving en concrete maatregelen en biedt volgens de cluster een unieke kans om de ontwikkeling van Europese zeebekkens beter te coördineren.

De Blauwe Cluster pleitte daarbij voor strategische planning op zeebekkenschaal, over nationale grenzen heen. Zo kunnen offshore windparken, netinfrastructuur, natuurherstel en maritieme veiligheid beter op elkaar worden afgestemd. Ook de bescherming van kritieke offshore-infrastructuur verdient volgens de cluster een prominente plaats binnen het Europese beleid.

Naast het oceaanbeleid kwam ook het Europese industriebeleid aan bod. De Blauwe Cluster benadrukte dat offshore wind vandaag een mature en competitieve technologie is, maar dat Europa meer inspanningen moet leveren om de economische meerwaarde ervan binnen de eigen regio te houden.

De Net-Zero Industry Act en de geplande Industrial Acceleration Act kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Volgens De Blauwe Cluster moeten deze instrumenten ervoor zorgen dat investeringen in productiecapaciteit, toeleveringsketens en innovatieve technologieën sterker in Europa worden verankerd. Dat draagt niet alleen bij aan de klimaatdoelstellingen, maar versterkt ook de concurrentiekracht van de Europese industrie en vermindert de afhankelijkheid van andere regio's.

Economische activiteiten op zee hoeven bovendien niet haaks te staan op een gezond marien ecosysteem. Door natuur vanaf het ontwerp mee te nemen, kunnen offshore infrastructuur en nieuwe technologieën net kansen creëren om biodiversiteit te ondersteunen en ecosystemen te versterken. Zo kunnen de economische en ecologische ambities voor de Noordzee hand in hand gaan.

Tijdens het debat gaf De Blauwe Cluster drie concrete aanbevelingen mee aan Vlaamse en Europese beleidsmakers:

• veranker strategische planning per zeebekken in de toekomstige Ocean Act;
• versnel vergunningstrajecten en versterk de stimulansen voor Europese productiecapaciteit binnen offshore wind;
• zorg voor een coherent industrie-, energie- en klimaatbeleid zodat offshore wind, elektrificatie en industriële ontwikkeling elkaar versterken.

Het Groot Vlaams Europadebat bracht opnieuw een brede groep Vlaamse stakeholders en beleidsmakers samen rond de toekomst van Europa. De discussies maakten duidelijk dat strategische autonomie niet alleen een geopolitieke uitdaging is, maar ook raakt aan innovatie, industrie, energievoorziening en duurzame economische ontwikkeling.

Voor De Blauwe Cluster bood het debat een waardevolle gelegenheid om het belang van de blauwe economie onder de aandacht te brengen en de kansen van de European Ocean Act en een sterker Europees industriebeleid te benadrukken. Daarmee kan Europa niet alleen zijn klimaatdoelstellingen realiseren, maar ook zijn economische weerbaarheid en strategische positie versterken.