Panelgesprekken en lezingen tijdens Oostende voor Anker 2026

De Noordzee is het grootste natuurgebied van België. Meer dan 2.100 soorten planten en dieren leven in dit unieke onderwaterlandschap. Maar de Belgische Noordzee is ook een van de meest intensief gebruikte zeeën ter wereld.

Met een kustlijn van 67 kilometer en een oppervlakte van amper 3.454 km² biedt ze plaats aan tal van economische activiteiten zoals scheepvaart, visserij, offshore energie, zandontginning en toerisme. Ons mariene ecosysteem staat onder druk door vervuiling, klimaatverandering en overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen… Dit moet veranderen.

Een duurzame toekomst voor de Noordzee vereist een brede, gedragen en innovatieve aanpak met gerichte en afdwingende maatregelen. Maar hoe pak je zoiets aan? Hoe bescherm en herstel je een zee? Grijp je terug naar hoe het vroeger was of laat je de toekomst de strategie bepalen? Tussen droom en daden getuigen innovatieve bedrijven, wetenschappers en ervaringsdeskundigen in dit panel over hun respectieve inspanningen om van onze Noordzee weer een leefbare, bloeiende biotoop te maken.

Locatie: 't Kraaiennest

Miljoenen tonnen afval komen jaarlijks in onze zeeën terecht en schaden het al kwetsbare zeeleven. Niet enkel plastic verpakkingen, zakjes en visnetten zijn de boosdoeners maar ook kleine plasticdeeltjes die in tandpasta, zeep of cosmetica zitten en vezels van onze synthetische kleren. Als we niet dringend ingrijpen drijft er straks meer afval in het water dan er vissen zijn! Iedereen kan en moet dus zijn steentje bijdragen om deze trend om te keren.

Veel gemotiveerde kuststeden, organisaties en vrijwilligers zetten zich vandaag in om onze stranden afvalvrij te maken. In dit panelgesprek komen ze getuigen van hun inspanningen en motiveren ze ons om er ook zelf iets aan te doen. Zo verzamelden de Proper Strandlopers in 2024 zo maar liefst 3.7 ton afval. en haalden Belgische vissers - in het kader van het Fishing for Litter-project - in 2023 zo’n 51 ton afval uit zee!

Locatie: Het Kraaiennest

We weten intussen meer over het oppervlak van Mars dan over onze eigen diepzeebodem. Toch begint de oceaan langzaam zijn geheimen prijs te geven. Jan Mees – algemeen directeur van het VLIZ – en Colin Janssen – professor UGent – maken in hun boek de nieuwste wetenschappelijke inzichten toegankelijk voor iedereen.

Alleen omdat hij de helft van onze zuurstof produceert, de aarde afkoelt en een kwart van onze koolstofuitstoot opslaat, is de oceaan een stille bondgenoot in onze strijd tegen de klimaatverandering. Iets wat hoogtijd meer aandacht verdient. Want de oceaan staat onder een enorme druk. Niet alleen door klimaatverandering, maar ook door overbevissing en vervuiling. De auteurs willen met hun publicatie ook aantonen dat de strijd voor een gezonde oceaan nog niet verloren is en oplossingen aanbieden om de problemen het hoofd te bieden. Technologische revoluties bieden hoop, als we op tijd in actie komen. Want het is nu of nooit voor de oceaan!

Dit panelgesprek wordt watertanden! We beginnen met een inkijk in onze mariene voedselketen en checken onze kennis over fauna en flora van de Noordzee. Vervolgens gaan we met zeewier aan de slag, laten ons verleiden door Potvis, een uniek culinair project dat lokale zeevis bewaart en verwerkt, belichten nieuwe voedselstrategieën en laten - last but not least - een North Sea Chef aan het woord. Een panel over hun gedeelde passie voor de zee, het respect voor de veelzijdigheid van haar grondstoffen en culinaire toverkunsten met gekende en minder gekende vissoorten.

Het wordt een culinaire trip om duimen en vingers van af te likken. Smakelijk!

Locatie: 't Kraaiennest

Zin in een plons in onze Noordzee? Zalig! Maar… zwemmen in zee is heel andere koek dan een duik nemen in het zwembad!”. Hier gelden andere regeltjes.

Op vakantie aan de kust, of een dagje met de kinderen zonnekloppen aan zee? Een duik in het water kan verfrissend en leuk zijn, maar kan ook dramatisch mislopen. Elk jaar komen er zwemmers of surfers in de problemen en overlijden er mensen. Voorzichtigheid is dus altijd troef. De stromingen, de golven, de wind: de zee is altijd in beweging. Daarnaast is het water natuurlijk veel dieper en donkerder. Ook de temperatuur van zeewater ligt (een pak) lager dan die van een gemiddeld zwembad. De kou kan krampen of een shock veroorzaken. Opletten geblazen dus!

In dit panel vertelt een surfer hoe snel het mis kan lopen, getuigt een redder welke procedures je in acht moet nemen om veilig te zwemmen en wat je moet doen als het verkeerd dreigt te lopen en beschrijft een piloot van het 40ste Smaldeel Koksijde enkele reddingsacties. Pieter Hens (Dienst Toerisme Stad Oostende) komt de maatregelen toelichten die een badstad als Oostende neemt om het voor de duizenden bezoekers en recreanten veilig te houden.

Een kust zonder meeuwen kunnen we ons niet voorstellen. Veel mensen hebben er echter een dubbel gevoel bij. Enerzijds horen ze bij het idyllisch totaalplaatje van de zee. Anderzijds kunnen ze voor geluidsoverlast zorgen, pikken ze vuilniszakken open op zoek naar voedsel en sieren ze menig raam en terras met hun uitwerpselen.

Heel wat gemeentes voeren een vooruitstrevend meeuwenbeleid in overlast-gevoelige zones. Slimme interventies m.b.t. huisvuil, een verbod op voederen en sensibiliseringscampagnes werpen dan ook hun vruchten af.

“De perceptie van de meeuw mag zeker een positieve duw krijgen, want” - getuigen experten en ervaringsdeskundigen in dit panel - “wij zullen moeten leren samenleven met de meeuwen. Hoe dan ook spelen deze slimme vogels een belangrijke rol in ons ecosysteem”.

Door een een gebrek aan natuurlijke broedplaatsen broedt nu ongeveer 90% van alle meeuwen op daken, vooral aan de kust. Hun nesten zijn, net zoals die van alle broedende vogels, beschermd.

Locatie: Het Kraaiennest

Het spreekt misschien niet zo tot de verbeelding als de vaak luidruchtige en spectaculaire migratie van vogels, maar er bestaat ook vismigratie. Vissen migreren om zich voort te planten, bescherming te zoeken tegen roofdieren, en voedsel te vinden. Sommige soorten, zoals de paling, leggen zelfs duizenden kilometers af om hun paaigebieden te bereiken. Maar onze zee fauna en flora wordt helaas bedreigd met als gevolg dat onze voedselketen onder druk komt te staan.

De oorzaken zijn legio: te invasief vissen, overbevissing, klimaatverandering en vervuiling, … . Gevolgen zijn ongewenste vangsten, verdwijnen van soorten die soms zeldzaam en beschermd zijn, de uittrede van de ons vertrouwde vissoorten en de intrede van nieuwe soorten (exoten?) en - in de winkel - een ander aanbod vis- en schaaldieren.

In dit panel gesprek krijg je een beeld van het leven in onze zeeën zoals het vandaag is en hoe het verder evolueert. Kunnen wij als mens ingrijpen en de negatieve gevolgen voor mens, dier en planeet beperken?

Locatie: Het Kraaiennest

In dit panel nemen wetenschappers je mee onder water! Ze laten je kennismaken met geluiden die vissen en schaaldieren maken, laten je de golfslag, stroming en regen horen maar stellen je gehoor ook op de proef door geluiden te laten horen die ontstaan door te snel varende schepen en slecht afgestelde motoren.

De Noordzee is immers een van de drukste zeeën ter wereld. Al die menselijke activiteit zorgt voor veel lawaai onder water en heeft ook hinderlijke gevolgen voor mariene soorten, zoals zeezoogdieren, vissen en zelfs ongewervelden. Voor hen is gehoor een cruciaal zintuig en speelt geluid een essentiële rol in hun overleving. Ze helpen hen bij oriëntatie, communicatie, het zoeken naar voedsel en voortplanting. Tijd dus om dringende maatregelen te treffen! Stiltegebieden dringen zich op.

Onze panelleden vertellen je over de vele initiatieven die nu al worden genomen om geluidsoverlast drastisch te verminderen en geven ook aanbevelingen voor de toekomst.

Locatie: Het Kraaiennest

De Noordzee is ons grootste natuurgebied én al eeuwenlang een bron van voedsel, voor mens en dier. Maar onze Noordzee staat onder grote druk door overbevissing, bijvangst en schadelijke vistechnieken. Hoe ziet een toekomst eruit waarin natuur én visserij hand in hand gaan?

Bij de Nederlandse Caroline Verwijs en haringvisser Chiljon Renes gingen we op zoek naar antwoorden. Ze ontdekten dat er, ondanks alle uitdagingen, ook veel redenen zijn voor hoop en maakten er een kortfilm van: “Vissen naar de toekomst.” De film laat zien dat verandering mogelijk is en de balans met de natuur kan hersteld worden – mits we, natuurbeschermers en vissers, samenwerken aan innovatie en natuurbescherming. Want hoewel vissers en natuurorganisaties vaak van mening verschillen, delen we een overtuiging: een schone, gezonde Noordzee is de basis van een toekomstbestendige visserijsector en een gedeelde verantwoordelijkheid.

De film is aanleiding voor een boeiend panelgesprek met actoren uit de Belgische visserij.

Locatie: 't Kraaiennest

We staan er niet altijd bij stil maar onze kusten en stranden zijn geen statisch gegeven. Ze zijn doorheen de geschiedenis onderhevig geweest aan heel wat veranderende elementen en dat is vandaag niet anders. Maar hoe ziet de toekomst er uit? “Zullen we onze stranden kunnen behouden? Kunnen we nog veilig wonen aan de zee? Varen op zee? Zullen we land moeten prijsgeven? …”

De kustbescherming in België is een belangrijke prioriteit voor de Vlaamse overheid. Er werden al heel wat initiatieven en maatregelen getroffen om onze kusten te beschermen tegen de stijgende zeespiegel en de gevolgen van klimaatverandering. Maar wie en hoe kunnen we dit alles realiseren? Zijn hogere betonnen dijken de oplossing of kunnen we ook op een natuurlijke manier voor bescherming zorgen? In zee, in onze havens en op onze stranden.

Hoe kunnen we het tij keren? Je komt er alles over te weten in dit panelgesprek!

Locatie: 't Kraaiennest

De jachthaven van Oostende, gelegen in het hart van de populaire badstad heeft een rijke geschiedenis, en uitstekende faciliteiten. Samen met de jachthavens van Zeebrugge, Blankenberge en Nieuwpoort vormen zij de perfecte uitvalbasis of aanlegplaats voor watersportliefhebbers en zeeavonturiers aan de Belgische Kust.

In dit panelgesprek laten we enkel straffe zeilers van eigen bodem aan het woord. Zij zullen het hebben over zowel de betovering als de gevaren van de wereldzeeën. Over het leven aan boord, navigatieskills, hard labeur, onverwachte ontmoetingen en (levens)gevaarlijke situaties. Maar ook over veiligheid, eenzaamheid, zeeziekte, extreme weersomstandigheden en zout.

De meteorologische invloeden op de Noordzee zijn cruciaal voor het klimaat en de ecosystemen daar. De temperatuur van de Noordzee is een belangrijke indicator van de klimaatverandering en kan de visserij, de maritieme activiteiten en de biodiversiteit in de regio dan ook sterk beïnvloeden. De opwarming van de Noordzee is een resultaat van verschillende factoren, waaronder de invloed van de zee op het land en de invloed van de zee op het weer. Wat de temperatuur van het zeewater betreft zijn we op weg naar een absoluut record.

Maar hoe werkt ‘het weer’ op zee? Hoe ontstaan stormen? Wat met die golfstroom? Wat brengt de toekomst ons? Op welke manier moeten we ons ons aanpassen en maatregelen treffen? In dit panel kom je alles te weten over oorzaak en gevolg van weerfenomenen! De wind waait duidelijk uit verschillende hoeken!

Locatie: Het Kraaiennest

Elk kind heeft iets met de zee. De gigantische hoeveelheid water, die kletsnatte oneindigheid, het doet iets met een kind. De aantrekking is groot en het avontuur lonkt. Voor de meeste kinderen is die zee een vat vol mysteries. Een uitdaging dus om daar verandering in te brengen! Binnenkort komt Zee in zicht op de buis. In deze Ketnet-reeks neemt Ketnet-wrapper Nona het jonge kijkerspubliek mee aan boord van het onderzoeksschip RV Simon Stevin.

Varend over de golven van de Noordzee worden thema’s als ‘zenderen’ van vissen, onderwatergeluiden, plankton, plasticvervuiling, eDNA, zeelucht, klimaatverandering en wetenschappelijk duiken op een avontuurlijke manier belicht. De reeks kadert in de STEM-aanpak en is een mix van fictie en non-fictie. Wim Opbrouck speelt een nieuwsgierige duikbootbewoner die zijn veilige cocon in de buik van de zee niet durft te verlaten. Daarom schiet Nona hem te hulp, samen met marien biologe Karen Rappé en andere wetenschappers van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ).

De protagonisten van deze uitzonderlijke reeks getuigen in dit panelgesprek over de noodzaak om jonge kinderen de nodige kennis, inzichten maar ook de betovering en kwetsbaarheden van onze Noordzee bij te brengen.

Locatie: Het Kraaiennest