Schelpkokerwormen als bondgenoot voor een sterkere kust
Kustbescherming steunt vandaag nog in grote mate op maatregelen zoals dijken, golfbrekers en zandopspuitingen. Tegelijk groeit de aandacht voor meer natuurlijke oplossingen. Het project Coastbusters LANICE onderzoekt hoe de schelpkokerworm daarbij een rol kan spelen.
Deze worm komt van nature voor langs onze kust en bouwt kokers van zand en slijm die enkele centimeters boven het strand uitsteken. Wanneer veel schelpkokerwormen samen voorkomen, helpen ze zand vast te houden en kunnen ze bijdragen aan de stabiliteit van het kustsysteem.
Larven naar de juiste plek lokken
Onderzoekers willen nagaan of nieuwe populaties schelpkokerwormen kunnen ontstaan op locaties waar extra zandvastlegging wenselijk is. Omdat volwassen wormen zich niet verplaatsen, richt het onderzoek zich op de larven die in grote aantallen aanwezig zijn in de Noordzee.
Binnen het project werden verschillende bio-afbreekbare structuren ontwikkeld die de vestiging van die larven moeten stimuleren. Die werden getest op drie locaties aan de Belgische kust: Raversijde, Lombardsijde en Heist.
Eerste resultaten zijn veelbelovend
De tussentijdse resultaten tonen dat sommige structuren daadwerkelijk meer larven aantrekken dan de natuurlijke zandbodem errond. Vooral dikkere matten met een ruw oppervlak en een middelgrote maaswijdte lijken goede omstandigheden te creëren voor vestiging.
De beste resultaten werden behaald op meer beschutte locaties zoals Heist. Ook op de andere testlocaties werd kolonisatie vastgesteld, wat volgens de onderzoekers interessante perspectieven biedt voor verdere ontwikkeling.
De mogelijke voordelen reiken bovendien verder dan kustbescherming alleen. Wormbanken helpen niet alleen om zand vast te houden, maar creëren ook een leefomgeving voor andere mariene soorten. Daardoor kunnen ze bijdragen aan zowel een veerkrachtigere kust als een grotere biodiversiteit.
Op weg naar een roadmap
De veldproeven zijn inmiddels afgerond en de verzamelde gegevens worden verder geanalyseerd. Op basis daarvan willen de partners een eerste roadmap ontwikkelen voor de mogelijke inzet van schelpkokerwormen in kustbeheer.
Als de positieve resultaten worden bevestigd, kan vervolgonderzoek de stap zetten naar grotere proefopstellingen en praktische toepassingen langs de Belgische kust.
Alle foto's © ILVO
Onderzoek in dialoog met industrie en beleid
Op 22 juni kwam de adviesraad van Coastbusters LANICE samen. Een adviesraad begeleidt strategisch basisonderzoek met advies vanuit industrie en beleid, zodat onderzoeksresultaten sneller hun weg vinden naar concrete toepassingen en de markt.
Tijdens de bijeenkomst werden de nieuwste inzichten gedeeld over geomorfologische modellering en het gebruik van biologisch afbreekbare kunstmatige substraten om de groei van larven te stimuleren. Daarnaast stelde een masterstudent een innovatief ontwerp voor van een structuur uit wilgentakken, ontwikkeld om de groei van schelpkokerwormen te bevorderen.
De resultaten werden besproken met vertegenwoordigers van Basaltex, BESE, DEME, Jan De Nul, Elia, Mantis en Colruyt. Ook beleidsvertegenwoordigers van de Afdeling Kust, de provincie West-Vlaanderen en de gemeente Knokke-Heist namen deel aan de discussie.
Over Coastbusters LANICE
Coastbusters bundelt onderzoek naar natuurgebaseerde oplossingen voor kustbescherming. Binnen de verschillende projecten staat de rol van mariene soorten centraal die natuurlijke processen kunnen versterken en zo bijdragen aan een veerkrachtigere kust.
Coastbusters LANICE richt zich specifiek op de schelpkokerworm (Lanice conchilega). Het vierjarige onderzoeksproject wordt uitgevoerd door ILVO, VLIZ en KU Leuven, met financiële ondersteuning vanuit VLAIO. Het project wordt gefaciliteerd door De Blauwe Cluster.
